o śnie

Czy bezsenność dotyczy Ciebie?

Sen, co potrafi rozwikłać splątaną
Nić każdej troski, Sen, tę cowieczorną
Śmierć dziennych trudów, kąpiel dla znużonych
Mięśni i balsam dla zbolałych myśli,
To drugie danie na stole Natury,
Najposilniejszy składnik uczty życia.
W. Shakespeare: „Makbet”, tłum. S. Barańczak

W każdej chwili naszego życia znajdujemy się w jedynym z dwóch podstawowych stanów naszej egzystencji: CZUWANIA lub SNU.

Sen jest jednym z podstawowych zachowań człowieka. Sen dając uczucie wypoczęcia, pozwala na prawidłowe funkcjonowanie w ciągu całego dnia. Nad rolą snu uczeni zastanawiają się od dawna. Nasz mózg w trakcie snu wciąż wykazuje aktywność, choć następuje zniesienie świadomości i bezruch. Dlatego w trakcie snu uczymy się i przetwarzamy informacje, wspomagając w ten sposób naszą koncentrację i funkcje poznawcze w ciągu dnia. Sen jest zjawiskiem fazowym i rytmicznym i stanowi jedną trzecią życia dorosłego człowieka1.

Niejednokrotnie nie zdajemy sobie sprawy, jak ogromne skutki na nasz organizm ma pozornie błahy niedobór snu. Sami zauważamy, że po nieprzespanej nocy mamy trudność w skupieniu uwagi, spowolnienie reakcji, popełniamy błędy2.

Kłopotów ze snem nie należy w żadnym wypadku bagatelizować. Z jednej strony mogą być wynikiem i mogą informować o zaburzeniach w pracy organizmu, a z drugiej strony mogą prowadzić do rozregulowania, braku regeneracji organizmu, a gdy są znaczenie nasilone i długotrwałe mogą skutkować chorobami serca, układu pokarmowego, otyłością, cukrzycą czy zaburzeniami psychicznymi1.

Według badania SMG/KRC z lutego 2008 roku najczęstszymi problemami związanymi ze snem, które dotykają Polaków, jest częste budzenie się w środku nocy. Nieco rzadziej występują wczesne budzenie się, sen nieregenerujący i trudności z zasypianiem. Według tego samego badania na problemy ze snem uskarża się co drugi Polak, a jedna czwarta Polaków regularnie nie dosypia3,4.

Bezsenności - insomnia ?

Istnieje kilka klasyfikacji zaburzeń snu. W Polsce powszechnie obowiązująca jest klasyfikacja według ICD-10 (Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych opracowywanej przez WHO). Według ICD-10 zaburzenia snu dzielimy na:

  • • organicznie – są jednym z objawów innego schorzenia psychicznego lub somatycznego,
  • • nieorganiczne – są postrzegane jako odrębne schorzenie wywołane czynnikami emocjonalnymi1.

Obecnie jedną z częściej stosowanych klasyfikacji jest Międzynarodowa Klasyfikacja Zaburzeń Snu (ICSD). Według tej klasyfikacji zaburzenia snu dzielimy na pierwotne i wtórne. Zaburzenia wtórne towarzyszą innym chorobom psychicznym i somatycznym lub są następstwem wcześniej przyjmowanych leków, używek. Zaburzenia pierwotne dzielą się na dyssomnie i parasomnie.

Dyssomnie dotyczą nieprawidłowej ilości lub jakości snu. Gdy sen trwa zbyt długo, mówimy o hipersomnii, gdy nieprawidłowo przebiega, możemy mieć do czynienia z narkolepsją, zaburzeniami rytmu snu i czuwania, gdy trwa zbyt krótko, mówimy wtedy o bezsenności5.

Bezsenność można zdefiniować jako subiektywne skargi na problemy z zaśnięciem, z utrzymaniem ciągłości snu, przedwczesne budzenie się lub sen nieregenerujący, ale co najważniejsze, które utrzymują się przez przynajmniej 3 noce w tygodniu, trwają co najmniej 3 miesiące i mają duży wpływ na nasze funkcjonowanie w ciągu dnia.

Powszechnie stosowany podział bezsenności to podział na bezsenność przygodną, krótkotrwałą (trwającą do 3 miesięcy) oraz przewlekłą (trwającą dłużej niż 3 miesiące)6.

Rozpoznanie bezsenności

Poszukiwanie przyczyny bezsenności lekarz rodzinny rozpoczyna od oceny ogólnego stanu zdrowia. Lekarz zbiera wywiad, przeprowadza pomiar ciśnienia tętniczego oraz, gdy jest to wskazane, wykonuje badanie EKG. Jeśli stan organizmu nie wskazuje na możliwą przyczynę bezsenności, kolejnym etapem jest wykluczenie zaburzeń psychicznych. W tym celu warto skonsultować się z lekarzem psychiatrą lub psychologiem. Jeśli wynik badania stanu psychicznego również nie daje jednoznaczniej odpowiedzi na pytanie o przyczynę bezsenności, należy zwrócić uwagę na tryb życia i przestrzeganie zasad higieny snu. Jeśli problemy ze snem nie wynikają z choroby somatycznej ani psychicznej, można udać się do specjalistycznego ośrodka medycyny snu. W takich placówkach wykonuje się badanie polisomnograficzne, w trakcie którego rejestruje się m.in. czynność bioelektryczną mózgu (EEG), napięcie mięśni, poziom aktywności badanego w nocy i w dzień6.

Leczenie bezsenności

Terapia poznawczo-behawioralna (cognitive-behavioral therapy – CBT) jest podstawową formą leczenia bezsenności. Ma na celu zmianę zachowań związanych z higieną snu.

Leki tylko wspomagają terapię poznawczo-behawioralną. W leczeniu farmakologicznym bezsenności możliwe jest stosowanie następujących grup leków: nasenne, uspokajające z grupy pochodnych benzodiazepiny, przeciwdepresyjne, przeciwpsychotyczne i przeciwhistaminowe oraz preparaty dostępne bez recepty, na przykład melatonina, melisa, waleriana oraz preparaty złożone zawierające substancje roślinne, zmieszane w różnych proporcjach6.

Jak odzyskać dobry sen?

Jeśli ktoś uważa, że sypia za krótko, ale w dzień czuje się dobrze, nie ma wielu powodów do obaw, gdyż jakość snu jest subiektywnym odczuciem, które może nie korelować z obiektywnymi pomiarami laboratoryjnymi. By poprawić jakość swojego snu, można zacząć od metod zwanych prawidłową higieną snu. Problemy z zasypianiem najczęściej mają podłoże psychologiczne. Według dra ab.. Adama Wichniaka, sekretarza Polskiego Towarzystwa Badań nad Snem, jeżeli problemy ze snem utrzymują się przez krótki czas, nie powinny wzbudzać większego niepokoju. Pomocne okazuje się zazwyczaj zastosowanie sposobów związanych ze zmianą nawyków żywieniowych czy odpowiedniego przygotowania sypialni. Jeżeli problemy z zaśnięciem lub utrzymaniem snu pojawiają się częściej, trwają dłużej, należy zasięgnąć bezzwłocznie porady lekarza7,8.

Wypróbuj novanoc®

Potrójne wsparcie
na dobry sen

Jeśli chcesz poprawić jakość snu, ale chcesz uniknąć efektu przyzwyczajenia, wypróbuj NOVANOC® - suplement diety, którego unikalny skład kompleksowo wpiera zdrowy sen.9

Melatonina

ułatwia szybsze zasypianie

Pozłotka kalifornijska i melisa

wspomagają nieprzerwany sen

Passiflora

ułatwia szybsze zasypianie

Dowiedz się więcej
Przeczytaj powiązane artykuły

1. Psychiatr. Pol. 2016; 50(3): 555–569.
2. Neurokognitywistyka w patologii i zdrowiu , 2011 – 2013 Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie 80–83
3. Badanie SMG/KRC luty 2008 badanie Omnibusowe
4. Sanofi Rheingold Study (USA, FR, JPN) OCT 2017; Qualitative interviews and focus groups with regular sleep sufferers, ½ treaters with medication OTC, Rx, herbal drugs and ½ non medical treaters. Wywiady jakościowe z cierpiącymi na problemy ze snem, z których ½ przyjmowała środki nasenne (VMS, OTC, RX), a ½ nie przyjmowała takich środków
5. THE INTERNATIONAL CLASSIFICATION OF SLEEP DISORDERS, REVISED. Diagnostic and Coding Manual. American Academy of Sleep Medicine. ISBN: 0-9657220-1-5
6. https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/bezsennosc/70349,bezsennosc dostęp styczeń 2019
7. http://wyborcza.pl/TylkoZdrowie/1,137474,19569910,bezsennosc-tylko-bez-paniki.html?disableRedirects=true dostep styczne 2019, wywiad z Dr hab. Adamem Wichniarkiem, zastępcą kierownika III Kliniki Psychiatrycznej w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie oraz sekretarzem Polskiego Towarzystwa Badań nad Snem
8. http://www.medycynasnu.pl/index.html
9. W odniesieniu do suplementów diety zawierających melatoninę, dostępnych w aptece w 06/2018. Produkty zostały wybrane na podstawie danych sprzedażowych IMS dostępnych od początku 2018 roku. Analiza składu została sporządzona na podstawie treści zamieszczonych na opakowaniach suplementów.